Monitor cultuureducatie VO

Monitor cultuureducatie VO

Cultuuronderwijs heeft een vaste plaats in het voortgezet onderwijs. Scholen zijn positief over de gang van zaken, over de samenwerking met culturele instellingen en over wat cultuuronderwijs teweeg brengt bij hun leerlingen. Ambities van scholen zijn inzetten op de doorgaande lijn van onder- naar bovenbouw en op vakintegratie. Ook willen scholen met culturele aanbieders gezamenlijk samenhangende talentontwikkelingsprogramma’s bedenken en maken.

Dit zijn de belangrijkste conclusies van de tweejaarlijkse monitor die Sardes en Oberon in opdracht van het Ministerie van OCW uitvoeren naar de kwaliteit en de opbrengsten van het cultuuronderwijs in het voortgezet onderwijs.

Naast deze hoofdconclusies constateren de onderzoekers een aantal zaken op deelonderwerpen.

Visie, doorgaande lijn en samenhang

  • De meerderheid van de scholen heeft een visie op cultuuronderwijs geformuleerd en vastgelegd. 
  • Cultuuronderwijs krijgt doorgaans vorm in afzonderlijke vakken, twee derde van de scholen kent daarnaast vakoverstijgende lessen, projecten of thema’s.
  • Doorgaande lijnen en een samenhangend programma komen het vaakst voor in de bovenbouw.
  • Van een doorgaande lijn tussen primair- en voortgezet onderwijs en tussen voortgezet onderwijs en vervolgonderwijs op het gebied van kunst en cultuur is nog steeds geen sprake.

Examens en kunstklassen

  • Havo/vwo-leerlingen kunnen vaker examen doen in de kunstvakken dan vmbo-leerlingen, en bovendien doorgaans in meer disciplines. 
  • Een derde van de scholen biedt een kunstklas/cultuurstroom aan, met diverse invullingen.

Culturele activiteiten en samenwerking

  • Vrijwel alle scholen organiseren culturele activiteiten, waarbij het gros van de scholen gebruik maakt van de CJPCultuurkaart. 
  • De meerderheid van de scholen werkt samen met centra voor kunst- en cultuur en met musea, theaters en bibliotheken, vooral vanuit de overtuiging dat samenwerking leidt tot kwalitatief beter cultuuronderwijs en meer kennis en vaardigheden bij leerlingen.

Draagvlak, budget en huisvesting

  • Over het algemeen is er een stabiel draagvlak voor cultuuronderwijs, vooral bij kunstvakdocenten en directies. 
  • Er is voldoende budget om de plannen te kunnen uitvoeren, en de huisvesting voldoet eveneens. 

Opbrengsten en beoordeling

  • De meeste scholen houden niet systematisch bij hoe het cultuuronderwijs verloopt en wat het voor de leerlingen oplevert. 
  • Leerlingen worden meestal beoordeeld met een cijfer voor creativiteit en originaliteit, hun werkhouding en/of het werkproces.

Ambities

  • Ambities van scholen zijn het ontwikkelen van leerlijnen tussen onder- en bovenbouw, vakoverstijgend werken, samenwerking met culturele omgeving versterken of deskundigheidsbevordering van docenten.

Het onderzoek bevat een kwantitatief en een kwalitatief deel.

Kwantitatief onderzoek

Het kwantitatieve onderzoek bestaat uit een landelijke enquête met een vragenlijst in twee delen: een deel voor schoolleiders, cultuurcoördinatoren, afdelingsleiders of hoofden van secties kunstvakken, en een deel voor kunstvakdocenten uit de onder- en bovenbouw. Het schoolleidersdeel is ingevuld door 219 respondenten. De docentenvragenlijst is ingevuld door 160 docenten in de onderbouw en 171 docenten in de bovenbouw.

Kwalitatief onderzoek

Voor het kwalitatieve onderzoek zijn tien scholen bezocht. De onderzoekers hielden interviews met rectoren, cultuurcoördinatoren, kunstvakdocenten en leerlingen. Met de uitkomsten van de interviews zijn de uitkomsten van de vragenlijst verder uitgewerkt en voorzien van concrete voorbeelden. 

Trefwoorden: cultuureducatie - cultuuronderwijs - ckv - voortgezet onderwijs - evaluatie - cultuureducatiebeleid - doorlopende leerlijn - leerplannen - samenwerking - cultuurkaart - culturele instellingen - docenten - vakoverstijgende educatie

Details

  • Auteurs: Marleen Kieft, Michiel van der Grinten, Geertje Damstra en Frouke de Wijs (Oberon), Joke Kruiter, Karin Hoogeveen en Anne Hoogenboom (Sardes)
  • In opdracht van Ministerie van OCW