Klik hier voor de online versie
Juli 2017
Nieuwkomers
Een strategisch vraagstuk
logo van Sardes
decoratie pijl voor titel Inleiding
De instroom van nieuwkomers in Nederland varieert. Van maand tot maand is het lastig te voorspellen hoeveel nieuwkomers er naar ons land komen. Wat we na 30 jaar nieuwkomersonderwijs wel weten: onderwijs voor nieuwkomers blijft en adhoc oplossingen voldoen niet meer. Hoe richt u uw onderwijsorganisatie duurzaam in op nieuwkomers? Wat is daarbij uw rol als schoolbestuurder? In deze thema-mail gaan wij hier dieper op in.

Inleiding
decoratie pijl voor titel Een strategische opgave
Nieuwkomerskinderen hebben recht op onderwijs, zo snel mogelijk nadat ze een veilige opvangplek bereikt hebben. Dit onderwerp houdt veel scholen bezig, omdat zij zich vanuit hun maatschappelijke positie en opdracht verantwoordelijk voelen voor deze kwetsbare groep en hen een onbezorgde schooltijd met de bijkomende ontwikkelingskansen willen bieden. Toch ervaren schoolbestuurders ook praktische drempels om nieuwkomers te verwelkomen in de school. Zij vragen zich af of nieuwkomers de schoolorganisaties niet te veel belasten, of de school voldoende expertise in huis heeft en of de teams erachter staan. 

Bestuurders kunnen een strategie inzetten om onderwijs aan nieuwkomers op te nemen in de al bestaande structuren. Zij kunnen puzzelen in plaats van stapelen, integreren in plaats van fragmenteren. Want ook al betreft het verschillende geldstromen; het denken over nieuwkomers staat niet los van het denken over omgaan met verschillen tussen ‘reguliere’ leerlingen. Onderwijs bieden aan nieuwkomers is een belangrijk thema, en de rol van de bestuurder is om dit te herkennen, te definiëren en te vertalen naar de de al bestaande structuren en samenwerkingsrelaties van scholen.

Door op deze manier buiten naar binnen te vertalen, zorgt de onderwijsbestuurder voor een strategische positionering van de schoolorganisatie. Tegelijkertijd doet de bestuurder hiermee recht aan de maatschappelijke opdracht van het onderwijs: het bieden van goed onderwijs aan alle kinderen, ook aan nieuwkomers. Niet alleen de leerlingen, maar ook uw stakeholders zullen dit waarderen: gemeenten die zoeken naar snellere integratie van nieuwkomers en ouders die zien dat kinderen - met goede ondersteuning - samen opgroeien. U versterkt de positie van uw scholen.


 
decoratie pijl voor titel Nieuwkomers en Passend onderwijs
Een nieuwkomer heeft taallessen nodig en vaak moet de nieuwkomer leren omgaan met de nieuwe sociale omgeving. Soms zijn er nog meer ondersteuningsbehoeften, bijvoorbeeld op sociaal-emotioneel gebied. Dit lijkt een zware belasting voor een school en kan een reden zijn om terughoudend te reageren op het verwelkomen van nieuwkomers. Maar wat is het verschil eigenlijk tussen de ondersteuningsbehoeften van nieuwkomers en die van leerlingen met een arrangement Passend Onderwijs?

Veel sbo, en (v)so medewerkers zullen de ondersteuningsbehoeften van nieuwkomers herkennen. Veel samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs hebben één of meer taalarrangementen. Natuurlijk vragen veel nieuwkomers een heel stevige taalondersteuning, maar is dat niet eerder een gradueel dan een fundamenteel verschil? In sommige regio's werken samenwerkingsverbanden al voor nieuwkomers, bijvoorbeeld om de ondersteuningsbehoeften vast te stellen. Dat scheelt inrichting van een aparte intake. Wat als we de ondersteuning van nieuwkomers eens bekijken als een arrangement, met het samenwerkingsverband Passend Onderwijs als uitvoerder?
decoratie pijl voor titel Nieuwkomers en OAB
In het huidige onderwijsachterstandenbeleid (OAB) speelt de belangrijke vraag hoe nu precies onderwijsachterstanden te indiceren zonder elk kind individueel te hoeven onderzoeken. Draait het om opleidingsniveau van de ouders? Etniciteit? Thuistaal? Tegen elke indicator is wel wat in te brengen. Als we kijken wat de onderwijsbehoeften van kinderen met het risico op een achterstand veelal zijn, dan klinkt een bekend rijtje: taalondersteuning, brede cognitieve ondersteuning, ondersteuning in de sociale omgang, en soms meer. 

Waarom onderscheid maken tussen een kind van het Friese platteland met middelbaar opgeleide ouders dat een taalachterstand heeft omdat er thuis weinig gepraat wordt, een kind uit Rotterdam Delfshaven met laag opgeleide ouders dat een kleine woordenschat meekrijgt, en een kind dat een paar maanden geleden Nederland binnen is gekomen en zich het Nederlands eigen moet maken? Het Friese kind komt bij leerachterstanden in aanmerking voor een arrangement Passend Onderwijs, het kind uit Delfshaven telt mee voor de OAB-financiering, en voor de nieuwkomer krijgt de school onder voorwaarden 'bijzondere bekostiging'. De bestuurder kan overwegen om het onderwijs aan nieuwkomers te integreren met het onderwijs voor leerlingen met een ‘gewicht’.


decoratie pijl voor titel Differentiatie in de klas
Voor het kind maakt het niet uit wat de beleidsconstructie is waar hij of zij onder valt. Wat wel uitmaakt is de wijze van opvang: is deze georganiseerd vanuit een idee van segregatie of integratie? Oftewel: komt het kind in een aparte groep, een aparte klas, een aparte school? Of komt het kind in de school in de eigen wijk of het eigen dorp? Gaat het kind naar een ISK klas, een (v)so klas, of een extra kleine klas op een achterstandsschool, of naar een gewone schoolklas? 

Les geven aan een klas waarin veel kinderen zitten met extra onderwijsbehoeften vraagt vakmanschap van de leerkracht of docent. Het vraagt soms extra handen, soms extra ruimte of materialen. Soms moet specialistische expertise ingezet worden. En soms is samenwerking met andere experts een voorwaarde voor het slagen van het onderwijs
decoratie pijl voor titel De strategische vraag
De strategische vraag is: blijven we het onderwijs inrichten vanuit beleidsthema's en financieringsstromen, of gaan we het onderwijs inrichten vanuit de onderwijsbehoeften van leerlingen? Wat bieden en wat kosten deze alternatieven de belanghebbenden?

Door strategisch naar deze vragen te kijken vanuit een integratieperspectief, kan de bestuurder ervoor zorgen dat twee belangrijke doelen bereikt worden; plek voor nieuwkomers in Nederlandse scholen, waarbij de schoolorganisatie stabiel is en kwalitatief hoogwaardig onderwijs biedt. Wij gaan hierover graag met u in gesprek.



Nieuwkomers in het onderwijs: waar start u in deze cyclus?

decoratie pijl voor titel Volgende keer...
.... denken in scenario's

We hebben geen glazen bol om de toekomst te zien. Toch is besturen vooruitzien en spelen verwachtingen voor de toekomst een belangrijke rol bij de keuzes die u maakt als bestuurder. Daarom is het maar beter scenario’s zo goed mogelijk in het vizier te krijgen. In de volgende nieuwsbrief: wat is de olie voor schoolbesturen?



Bent u nog niet geabonneerd op deze serie thema-mails? Meldt u zich dan hier aan. U ontvangt dan ook onze volgende thema-mails over strategiebepaling in het onderwijs. Bovendien ontvangt u rond september onze Sardes Special “Strategie (mede) gebaseerd op Big Data”.

Wilt u deze thema-mails in het vervolg niet meer ontvangen, meldt u zich hier dan af.

Wilt u de oude thema-mails teruglezen, dan kan dat op onze website.
decoratie pijl voor titel Verdiepingsbijeenkomst
Verdiepingsbijeenkomst:
Strategiebepaling (mede) op basis van big data

Tot voor kort concentreerden bestuurders zich bij het bepalen van de strategische koers vooral op de onderwijsresultaten en op de financiële kaders. Dat verandert. Een snel veranderende wereld, maakt dat het formuleren van een gedegen strategie begint met een goede analyse van de van de omgeving en het verkennen van toekomstige ontwikkelingen. Bij Sardes denken we dat openbare databronnen en de technieken van big data analyse hierbij steeds belangrijker worden. Benieuwd wat dit in uw praktijk kan betekenen? Op donderdagmiddag 14 september onderzoeken wij dit graag samen met u.

Voor:          Bestuurders in de educatieve sector en hun adviseurs.
Wanneer:   14 september 13.00 – 17.00 uur
Locatie:      De Verdieping – Sardes (Lange Viestraat 371, Utrecht)


Meer informatie over deze bijeenkomst vindt u op onze website. >

Sardes is een onderzoeks- en adviesbureau op het gebied van onderwijs, opvang en opvoeding. Wij willen de ontwikkelings­kansen van kinderen, jongeren en volwassenen vergroten. Sardes heeft geen winstoogmerk: wij investeren in innoverende onderwijsprojecten.

logo van Sardes
foto van een vrouw met een kind
leeg plaatje
Sardes
Postbus 2357
3500 GJ  Utrecht

(030) 232 62 00   symbool van telefoon
secretariaat@sardes.nl   symbool van e-mail
www.sardes.nl   symbool van internet
@SardesUtrecht   symbool van twitter
facebook.com/sardesBV   symbool van facebook
logo van cedeo-erkenning

U ontvangt deze nieuwsbrief omdat u in het verleden met Sardes heeft samengewerkt of interesse heeft getoond in ons werk. Wilt u deze nieuwsbrief niet meer ontvangen, dan kunt u zich hier afmelden. Is deze nieuwsbrief aan u doorgestuurd en wilt u deze vaker ontvangen? Dan kunt u zich hier aanmelden.