Klik hier voor de online versie
December 2017
Overgang 10-14 jaar:
experimenteren of niet?
logo van Sardes
decoratie pijl voor titel Inleiding
Biedt uw schoolorganisatie straks wel of geen onderwijs voor 10-14 jarigen? Het regeerakkoord kondigt experimentele ruimte aan om de overgang van primair- naar voortgezet onderwijs te versoepelen. Om dit bekende breekpunt in de schoolloopbaan te ondervangen kan bijvoorbeeld een tienerschool worden ingericht. Het regeerakkoord biedt kansen voor dergelijke innovatieve vormen van samenwerking. In Zwolle (onderwijsroute 10-14) en in Gorinchem (Tienercollege) bijvoorbeeld, heeft men al een aantal jaar ervaring met een meer soepele overgang van PO naar VO. Gaat u gebruik maken van de geboden ruimte? Welke overwegingen spelen daarbij een rol?
decoratie pijl voor titel Iets voor u?
Experimenteren met zo'n 'tussenschool', is dat iets voor uw scholen? Dat hangt natuurlijk af van de visie van uw bestuur en uw individuele scholen. Zoals voor veel strategische keuzes staat u ook hier voor een meervoudige waardenafweging. Wij verzamelen voor u een aantal perspectieven.


Overwegingen vanuit de waardestrategieën van Tracey & Wiersma (door ons vertaald naar het onderwijs; voor meer informatie: zie onze Special Strategisch Besturen):




Stuurt u aan op operational excellence, dan kunt overwegen aan te sluiten bij deze ontwikkeling vanwege de te verwachten hogere uitstroomresultaten (PO) - en de lagere 'afstroom' (VO)-. Vanuit een focus op product leadership bieden innovatieve vormen van samenwerking uitstekende kansen voor inhoudelijke vernieuwing. Richt u zich op customer intimacy, dan is de keuze om wel of niet te experimenteren afhankelijk van de behoefte van uw leerlingen en hun ouders.


Overwegingen vanuit het model van Mark Moore gericht op het creëren van publieke waarde:





Staat het streven naar gelijke onderwijskansen centraal in uw missie en visie? Dan biedt de experimentele ruimte een kans om hier concreet vorm aan te geven. Onderzoek wijst uit dat de vroege selectie in ons systeem de kansen verkleint van met name laatbloeiers en kwetsbare leerlingen. Een meer soepele overgang van PO naar VO leidt voor hen tot betere onderwijskansen. Vanuit het perspectief van publieke waarde weegt u vervolgens ook legitimiteit en capaciteit. Is er voldoende politiek en maatschappelijk draagvlak voor een tussenschool in uw regio? En niet onbelangrijk: kunt u voldoende capaciteit organiseren, binnen uw eigen organisatie maar vooral ook in samenwerking met relevante partners in uw regio?
decoratie pijl voor titel Samenwerken
Als u besluit deel te nemen aan een experiment, dan verbindt u zich aan één of meerdere samenwerkingspartners. Bestaat uw bestuur uit scholen voor primair- en voortgezet onderwijs, dan lijkt het voor de hand liggend om via een tussenschool de doorstroom binnen uw eigen scholen te bevorderen. Maar is dat altijd de meest wenselijke situatie? Zijn er nog geen vaste relaties, dan is dit een moment om te verkennen.

Met wie?
Het lijkt logisch de aansluiting te zoeken bij scholen die in lijn liggen met die van u. Maar welke scholen zijn dat? Een school die fysiek nabij is? Een school met eenzelfde denominatie? Een school met een vergelijkbare populatie, een vergelijkbaar onderwijsmodel of ondersteuningsprofiel? Ook aanbod voor een bepaalde niveaugroep (potentiele vmbo-leerlingen of juist potentiele gymnasiasten) kan leidend zijn in uw keuze voor een samenwerkingspartner. U kunt uw experiment ook verbreden door maatschappelijke partners te betrekken.

Exclusief?
Kiest u voor een exclusieve samenwerking? Voor het voortgezet onderwijs lijkt het voor de hand te liggen samen te werken met meerdere scholen voor primair onderwijs. Hoe zit dat andersom? En wat zijn hier de consequenties van?






Wanneer
Op dit moment is de keuze aan u: hoe en met wie wil ik graag een samenwerking aangaan? Wacht u tot na de periode van experimenteren, dan loopt u het risico dat er om u heen stevige relaties gesmeed zijn. Uw keuze voor samenwerkingspartners is dan mogelijk beperkter.
decoratie pijl voor titel Hoe ziet zo'n tussenschool eruit?
Net als bij een IKC (Integraal Kind Centrum) kan een tussenschool vele gezichten hebben: van een intensieve samenwerking tussen de bovenbouw van het primair onderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs tot een integratie in een fysiek gebouw voor onderwijs aan 10 tot 14-jarigen. Hoe ziet u dit voor zich? Wat is wenselijk?

De uitgangssituatie
Ons huidige systeem wordt gekenmerkt door samenwerking op afstand. Het ligt voor de hand dat een school met één of meerdere scholen voor primair, respectievelijk voortgezet onderwijs afspraken maakt over doorgaande leerlijnen. Leerlingen stromen na groep 8 in binnen heterogene dan wel homogene brugklassen.

Intensivering
Het regeerakkoord biedt kansen voor een meer intensieve samenwerking waarbij leerlingen en lesaanbod uit groep 8 en het eerste leerjaar in het voortgezet onderwijs verder worden vermengd. Er kan worden gekozen voor meer gepersonaliseerde leerroutes waarbij leerlingen werken op hun eigen niveau en tempo. Denk aan het volgen van een deel van het lesaanbod van de vervolgschool of het werken aan samenwerkingsprojecten met leerlingen uit de onderbouw op de school voor voortgezet onderwijs. Leerkrachten en docenten verzorgen over en weer gastlessen.

Integratie
Het samenbrengen van kinderen van 10 tot 14 in een gebouw vormt een meer radicale invulling van de experimentele ruimte. Hiermee vervagen de grenzen tussen primair en voortgezet onderwijs. Deze vergaande vorm van integratie lijkt goed mogelijk, maar vooral voor de hand liggend bij een exclusieve samenwerking. De geïntegreerde tussenschool kan, naar voorbeeld van het Scandinavische systeem, worden gerealiseerd binnen de muren van de basisschool. Er zijn ook voorbeelden van fysiek aparte 10-14-scholen. Wat aandacht vraagt voor een soepele doorstroom op twee nieuwe breekpunten in de schoolloopbaan.




decoratie pijl voor titel Bijeenkomsten
18 januari 2018 - Masterclass Schoolbestuurder: zo werken de beste schoolleiders!
Schoolleiders zijn van grote betekenis voor de ontwikkeling van de school en de resultaten van de leerlingen. Het is dus van groot belang dat schoolleiders door hun bestuurder goed in positie gebracht worden en dat ze zelf goed invulling geven aan hun rol binnen de school. Uit onderzoek komt naar voren dat de beste Nederlandse schoolleiders een negental principes consequent toepast. Die negen principes van de excellente schoolleider komen in de masterclass aan de orde met daaraan gekoppeld wat de bestuurder te doen staat om schoolleiders op weg te helpen naar excellentie. 

30 januari 2018  - Schooloverstijgend leren: Leren van andermans leerproces
Veel scholen houden zich bezig met de vraag hoe zij zich kunnen ontwikkelen tot professioneel lerende organisaties. De gemeente New York heeft een unieke aanpak ontwikkeld en geïmplementeerd gericht op onderlinge uitwisseling van scholen en samen leren: ‘interschool collaborative learning’ (ICL). Deze wetenschappelijk onderbouwde aanpak oogst veel succes, onder andere op het gebied van het verbeteren van leerlingresultaten. Sardes en Interventures stellen de vraag: Wat kunnen Nederlandse scholen leren van de aanpak in New York? Welke rol kunnen gemeentes en schoolbesturen spelen om deze samenwerkingsaanpak te ondersteunen?

05 februari 2018 - De nieuwe vmbo-conferentie 2018
Op maandag 5 februari 2018 vindt de nieuwe vmbo-conferentie plaats in Den Bosch.  Bijzondere gasten uit de wetenschap, beleid en onderwijspraktijk voeren de discussie over het vorm geven aan veranderingen in het vmbo. Hoe geeft het vmbo vorm aan de vernieuwingen? Wat is daar voor nodig? Wat vraagt het van de leiding? Hoe kijken de leerlingen tegen de verandering aan? De nieuwe vmbo-conferentie is een unieke samenwerking van Stichting Platforms VMBO, Platform-TL, VO-raad en Sardes.

22 maart 2018 - Alle onderwijsmodellen in één dag
Er ontstaan steeds meer nieuwe onderwijsmodellen. De aanleiding is heel divers. Een bewuste keuze van het onderwijskundige model kan leiden tot meer aantrekkelijk of zelfs meer efficiënt onderwijs. Zijn het heel nieuwe modellen of zijn er ook historische vergelijkingen te maken? Wat zijn de voordelen voor kinderen, leerkrachten en ouders?

19 april 2018 - IKC-club
De IKC-club is een lerend netwerk van professionals die werken aan integrale kindcentra. Twee keer per jaar wordt er een bijeenkomst georganiseerd met een stimulerend programma en om informatie en ervaringen uit te wisselen. In 2018 komt de IKC-club bij elkaar op donderdag 19 april en donderdag 22 november.
decoratie pijl voor titel De volgende keer....
... wat internationaal onderzoek ons kan leren. Steeds meer data komen beschikbaar. Data over onze eigen omgeving, maar ook uit het buitenland. Veel makkelijker dan vroeger kunnen we dus profiteren van ervaringen en praktijken uit het buitenland. Laat u inspireren door onze volgende thema-mail.



Bent u nog niet geabonneerd op deze serie thema-mails? Meldt u zich dan hier aan.

U ontvangt dan onze volgende thema-mails over strategiebepaling in het onderwijs. Bovendien ontvangt u onze Sardes Special “Strategisch besturen in het onderwijs”. Wilt u de eerdere thema-mails teruglezen, dan kan dat op onze website

Wilt u deze thema-mails in het vervolg niet meer ontvangen, meldt u zich hier dan af.
decoratie pijl voor titel We horen graag uw mening
Begin van dit jaar startten wij met het versturen van maandelijkse themamails aan onderwijsbestuurders. We zijn erg benieuwd wat uw mening is over de mails, zodat we daar bij een vervolg rekening mee kunnen houden.

Hopelijk wilt u 5 korte vragen over de themamails beantwoorden.

Sardes is een onderzoeks- en adviesbureau op het gebied van onderwijs, opvang en opvoeding. Wij willen de ontwikkelings­kansen van kinderen, jongeren en volwassenen vergroten. Sardes heeft geen winstoogmerk: wij investeren in innoverende onderwijsprojecten.

logo van Sardes
foto van een vrouw met een kind
leeg plaatje
Sardes
Postbus 2357
3500 GJ  Utrecht

(030) 232 62 00   symbool van telefoon
secretariaat@sardes.nl   symbool van e-mail
www.sardes.nl   symbool van internet
@SardesUtrecht   symbool van twitter
facebook.com/sardesBV   symbool van facebook
logo van cedeo-erkenning

U ontvangt deze nieuwsbrief omdat u in het verleden met Sardes heeft samengewerkt of interesse heeft getoond in ons werk. Wilt u deze nieuwsbrief niet meer ontvangen, dan kunt u zich hier afmelden. Is deze nieuwsbrief aan u doorgestuurd en wilt u deze vaker ontvangen? Dan kunt u zich hier aanmelden.