Klik hier voor de online versie
oktober 2017
Grip
op onderwijskwaliteit
Onderwijskwaliteit
U wordt als bestuurder steeds meer aangesproken op de kwaliteit van het onderwijs. Onderwijsbestuurlijk gezien een verwarrend begrip, kwaliteit. Eigenlijk duidt de term kwaliteit heel neutraal op de eigenschappen van iets - in aanvulling op de hoeveelheid van iets, de kwantiteit.

   
 Kwaliteit  Kwantiteit

De kwaliteit van het onderwijs onder uw bestuur gaat dan over de eigenschappen van het onderwijs bij uw onderwijsorganisatie. Hoe kenmerkt dit onderwijs zich? Een op zichzelf waardevrije vraag.
Verwarrend
Je kunt kwaliteit ook definiëren als 'dat wat de inspectie inspecteert'. Zoals intelligentie is wat een IQ-test meet. Kwaliteit als inspectienorm. Bij deze definitie is er ineens een nieuw element ingeslopen: een bepaling van goed of fout. Voldoende of onvoldoende. De inspectie spreekt van 'kwaliteitsnormen'. Normen voor eigenschappen dus. Die een kwantitatief sausje krijgen: de gewenste eigenschappen kunnen van 'zwaar onvoldoende' tot 'in ruime mate' voorkomen. Extra verwarrend is het wanneer als kwaliteitsnorm ook bijvoorbeeld het diplomaresultaat (aantallen diploma's) gehanteerd wordt. Een 'kwaliteits'norm over pure kwantiteiten. 
   
De overheid wil controleren of u de ambities waarmaakt die wij als Nederlanders met z'n allen hebben afgesproken voor ons onderwijs.* Voor een schoolbestuur is het voldoen aan de kwaliteitsnormen van de inspectie in de eerste plaats een verantwoordingsopdracht, geen strategische opdracht. Wat niet wegneemt dat verantwoordingsgesprekken met de inspectie kunnen leiden tot interessante strategische overwegingen.


* Er valt veel te zeggen over wat voor een samenleving de beste manier is om deze in sommige opzichten heikele beheerstaak uit te voeren. Daar gaan wij hier niet verder op in.
 

Waarom deze oefening in semantiek?
Wat ons betreft is de eerste en oorspronkelijke betekenis van kwaliteit strategisch veel interessanter. Inzicht in de eigenschappen van wat we hier voor het gemak maar 'uw' onderwijs noemen. Hoe is het onderwijs ingericht? Welke didactische en pedagogische werkvormen hanteren uw scholen, instellingen of opleidingen? Hoe zien de roosters er uit? Welke samenwerking is er in de wijken of dorpen?

Kwaliteit in deze zin gaat ook over wat die eigenschappen van uw onderwijs betekenen voor betrokken, zoals de leerlingen, de ouders, de leraren, de teams, de schoolorganisatie als geheel, de wijken, de dorpen en regio's. Als u dan beeld hebt van wat die eigenschappen van uw onderwijs betekenen voor al deze betrokkenen komt de vraag aan de orde: is dit wat je wilt voor al deze betrokkenen? Wat is 'uw' ambitie (de ambitie van uw onderwijsorganisatie), en komt de werkelijkheid in de buurt van wat uw ambitie is?

Het kan zijn dat uw ambitie ook kwantiteiten betreft: misschien streeft u een bepaald aantal leerlingen na, een aantal leraren met een bepaalde opleiding, een slagingspercentage, of een hoge score op een tevredenheidsonderzoek. De kwantiteiten in uw ambities zijn over het algemeen goed te tellen of te meten. U kunt snel inzicht krijgen. Dat ligt met de kwaliteit van uw onderwijs anders.

Zicht op kwaliteit
Hoe goed bent u bekend met de eigenschappen van het onderwijs op al uw scholen? Voor u is dit inzicht van strategisch belang. Weten hoe de kwaliteit zich verhoudt tot de ambitie. Maar ook de medewerkers van uw scholen hebben belang bij inzicht in de kwaliteit van de eigen school en die van de andere scholen. Om zo van elkaar te kunnen leren.  

We zien dus twee redenen om kwaliteit - in de zin van eigenschappen - van uw onderwijs in kaart te willen brengen. Voor u als bestuurder als basis voor de strategie om ambities te verwezenlijken, en voor uw scholen om zich te ontwikkelen als lerende organisatie.  

Heeft u interesse in manieren om dit op een professionele manier op te starten? Wij gaan graag met u het gesprek aan.
Sardes heeft ervaring met audits opgedaan bij honderden scholen - in PO, V(S)O, S(B)O, MBO - en kinderopvanglocaties. We kunnen een audit-traject op meerdere manieren vormgeven, een belangrijke mogelijkheid is de vorm van een begeleide (zelf)evaluatie.

Zelfevaluatie - om de teams mede verantwoordelijk te maken en de lerende organisatie te bevorderen.
Begeleid - om de kwaliteit te borgen, een blinde vlek te voorkomen en training ‘on the job’ te kunnen verzorgen.

Door deze werkwijze slaan we twee vliegen in één klap: uw teams zijn getraind om in de toekomst (ook) zelf audits uit te kunnen voeren, en de resultaten geven u ook meteen inzicht in de onderwijskwaliteit van uw organisatie.
Over strategievorming en big data
Op 14 september organiseerden we een bijeenkomst in De Verdieping, waar we een deel van u mochten begroeten.


Irma Miedema trapte de middag af met een introductie over hoe big data - en vooral de manier van analyseren daarvan - een andere manier van denken vergt. Afstappen van steekproeven (representatief of aselect), het stellen van hypotheses en het denken in causaliteit: het is even wennen, maar daar krijgt u een schat aan informatie voor terug.

Zo kan een omgevingsanalyse tegenwoordig gebaseerd worden op actuele data over de volledige populatie van uw regio, die bovendien nog met big data-analyses aan elkaar gerelateerd kunnen worden. En dat levert vaak verrassende inzichten op.

Daarna keek Puk Witte met de zaal wat verder de toekomst in. Die toekomst laat zich maar slecht voorspellen, scenarioplanning is een methode om grip te krijgen op die toekomst.

Er was voldoende voer voor discussie en ruimte voor gesprek. Na afloop ontvingen de deelnemers de Sardes Special: Strategisch besturen in het onderwijs.
Sardes Special

De Sardes Special 'Strategisch besturen in het onderwijs' is uit

Strategie wordt vaak genoemd in de drieslag missie-visie-strategie. Met de missie als de overal en altijd in de organisatie geldende waarden, en de visie als het doel waarnaar de koers wordt uitgezet. De koers, dat is de strategie. Over het sturen, wenden en keren van de koers gaat deze Special.

In deze Special vindt u de volgende artikelen:

Een bovenmeester behoeft geen strategie

Anne Hoogenboom en Robine Mens

Zo zijn onze strategische manieren

Marianne van Teunenbroek en Robine Mens

Big data gebruiken bij uw strategiebepaling
Puk Witte en Sandra Beekhoven

Voorbeeld DESTEP omgevingsanalyse

Puk Witte en Sandra Beekhoven

Strategische gesprekken
Irma Miedema

Welke waarden zijn leidend in het onderwijs?

Anne Hoogenboom en Marianne van Teunenbroek

Sardes Special Strategisch besturen in het onderwijs

Abonnees van deze thema-mail zullen de Special per post ontvangen. Het kan zijn dat uw (juiste) adresgegevens niet bij ons bekend zijn. Heeft u eind oktober de Special nog niet ontvangen, mailt u dan uw adresgegevens naar secretariaat@sardes.nl. We sturen u dan alsnog een exemplaar op.

Bent u geen abonnee of wilt u extra examplaren ontvangen, bestel de Sardes Special dan in de webshop.
Volgende keer...
... hoe strategisch handelt u als bestuurder?
U heeft goed nagedacht over uw strategie en uw verhaal staat goed op papier. U heeft uw acties SMART geformuleerd en de GMR en uw Raad van Toezicht hebben met de voornemens ingestemd. En dan? Hoe zorgt u dat deze strategie werkelijkheid wordt? Hoe zorgt u dat uw mensen de juiste dingen gaan doen? Hoe houdt u de voortgang in beeld? Hoe stuurt u bij?



Bent u nog niet geabonneerd op deze serie thema-mails? Meldt u zich dan hier aan.

U ontvangt dan onze volgende thema-mails over strategiebepaling in het onderwijs. Bovendien ontvangt u onze Sardes Special “Strategisch besturen in het onderwijs”. Wilt u de eerdere thema-mails teruglezen, dan kan dat op onze website

Wilt u deze thema-mails in het vervolg niet meer ontvangen, meldt u zich hier dan af.


Sardes is een onderzoeks- en adviesbureau op het gebied van onderwijs, opvang en opvoeding. Wij willen de ontwikkelings­kansen van kinderen, jongeren en volwassenen vergroten. Sardes heeft geen winstoogmerk: wij investeren in innoverende onderwijsprojecten.

Sardes
Postbus 2357
3500 GJ  Utrecht

(030) 232 62 00  
secretariaat@sardes.nl  
www.sardes.nl  
@SardesUtrecht  
facebook.com/sardesBV  

U ontvangt deze nieuwsbrief omdat u in het verleden met Sardes heeft samengewerkt of interesse heeft getoond in ons werk. Wilt u deze nieuwsbrief niet meer ontvangen, dan kunt u zich hier afmelden. Is deze nieuwsbrief aan u doorgestuurd en wilt u deze vaker ontvangen? Dan kunt u zich hier aanmelden.